W ciemnych lasach, wśród mgieł i zimnych norweskich fiordów, czają się istoty, które nie znoszą światła. Ich spojrzenie pełne jest starożytnej niechęci do wszystkiego, co ludzkie. Troll, jeden z najsłynniejszych przedstawicieli nordyckiego bestiariusza, jest uosobieniem dzikiej natury, nieprzewidywalności i potęgi.
Popkultura zasypuje nas niezliczonymi wizerunkami trolli. Pierwotnie jednak, trolle były gigantycznymi stworzeniami o kamienistej skórze porośniętej mchem. Ich brwi są dzikimi krzakami, a sylwetki tych istot są zgarbione.
Ten obraz jednak z czasem zaczął się zacierać, i tak powstały różne odmiany trolli. Jedne są kamieniste, ale zdecydowanie mniejsze – mieszkają pod mostami, przez które nikogo nie przepuszczą. Bywają potężne, albo sprytne. Czasem władają magią, a innym razem ograniczają się do swojej niesamowitej siły. W bajce Kraina Lodu są to niewielkich rozmiarów kamienne istoty, chętnie służące pomocą i zgrabnie władające starożytną magią.
Co ciekawe, trolla z łatwością przeoczysz. I to niezależnie od jego rozmiarów. Jest to spowodowane tym, że te istoty z nordyckiego bestiariusza doskonale udają kamienie, skały, a nawet całe formacje górskie.
Skąd wzięły się trolle?
Korzenie trolli sięgają głęboko w nordycką mitologię i folklor Skandynawii. Jawią się tam jako olbrzymy lub duchy natury. Ich postać różni się w zależności od regionu. W Norwegii są to zazwyczaj ogromne, kamienne i niemal nieśmiertelne istoty, podczas gdy w Szwecji bardziej przypominają dzikich ludzi lasu. Dzielą jednak te same cechy: nienawiść do słońca, ogromną siłę i wrogość do ludzi.
Gdzie mieszka troll?
Trolle zamieszkują niedostępne miejsca, takie jak głębokie jaskinie, górskie doliny, ciemne lasy czy ruiny zamków. Dobierają domy do swoich rozmiarów – tak, by zawsze mogły ukryć się przed słońcem. Każdy szanujący się kamienny olbrzym unika cywilizacji, a napotkanych ludzi zwyczajnie zjada.
Ale nawet groza, jaką ze sobą niosą, nie jest w stanie niektórych odstraszyć. Znacznie większy wpływ na ludzi mają legendarne bogactwa, które ponoć skryte są w siedliskach trolli. Złoto, srebro i magiczne artefakty. Poszukiwacze przygód są w stanie narazić dla nich swoje życie.
Troll w mitologii nordyckiej
Choć trolle często przedstawiane są jako bezrozumne istoty, to nie zawsze takie są. W niektórych baśniach i podaniach, trolle wykazują wyjątkowy spryt, potrafią mówić ludzkim głosem, a nawet czarować. Bywa też tak, że pełnią funkcję strażników wiedzy i obrońców natury. W dodatku można zawrzeć z nimi pakt, choć cena jest naprawdę wysoka.
Przykładowe nordyckie opowieści o trollach:
Troll z Trysil – olbrzym, który chciał rzucić głazem w kościół, ale w niego nie trafił. Kamień do dziś leży w pobliskim lesie.
Dovregubben – król trolli wymyślony przez norweskiego dramatopisarza Henrika Ibsena. Na tej podstawie kompozytor Edvard Grieg stworzył znany utwór W grocie Króla Gór.
Askeladden i trolle – seria baśni o sprytnym chłopcu, który podstępem walczy z trollami.
Troll w świecie ludzi
W dawnych czasach opowieści o trollach miały funkcję ostrzegawczą. Ich celem było dbanie o bezpieczeństwo dzieci. Mroczne historie o kamiennych potworach zniechęcały młodzież do zapuszczania się w nieznane tereny i oddalania się od domu. Trolle symbolizowały chaos natury i jej siły, które są nieokiełznane i bywają dzikie.
Jednocześnie odzwierciedlały odwieczne lęki ludzi. Lęk przed samotnością, obcością, odrzuceniem – a nawet przed dziką przyrodą.
Trolle w popkulturze
Trolle przeszły naprawdę długą drogę od nordyckich baśni do filmów i gier fantasy. W różnych odmianach znajdziesz je m.in. w takich dziełach jak:
Harry Potter i Kamień Filozoficzny,
Władca Pierścieni,
World of Warcraft,
The Elder Scrolls,
Wiedźmin,
Hobbit,
Kraina Lodu,
Łowca trolli.
Kilka ciekawostek o trollach
Norwegowie wciąż opowiadają dzieciom bajki o trollach, by zniechęcić je do wędrówek po niebezpiecznych terenach.
W niektórych legendach trolle kradną ludzkie dzieci, zastępując je swoimi (tzw. podmieńcami).
Istnieje teoria, że trolle były dawniej bóstwami natury, które z czasem straciły boskość i stały się demonami.
Niektóre legendy mówią, że w świetle słońca troll na wieki przemienia się w kamień. Z tego powodu wiele formacji skalnych w Skandynawii (choć zdarzają się i w Polsce) nosi imiona tych istot.
Wraz z upływem lat zmieniła się natura i postrzeganie trolli. Są bezrozumne albo mądre. Są krwiożerczymi bestiami albo strażnikami natury i mądrości. W świecie naszym uporządkowanym świecie, trolle pozostają poza wszelkim porządkiem. A jeśli chcesz poszukać ich na własną rękę, to spore szanse na odnalezienie trolla masz w najbardziej niedostępnych rejonach Norwegii. Ponoć wciąż tam żyją.
