W ciemnych lasach, wśród mgieł i zimnych norweskich fiordów, czają się istoty, które nie znoszą światła. Ich spojrzenie pełne jest starożytnej niechęci do wszystkiego, co ludzkie. Troll, jeden z najsłynniejszych przedstawicieli nordyckiego bestiariusza, jest uosobieniem dzikiej natury, nieprzewidywalności i potęgi.
Popkultura zasypuje nas niezliczonymi wizerunkami trolli. Pierwotnie jednak, trolle były gigantycznymi stworzeniami o kamienistej skórze porośniętej mchem. Ich brwi są dzikimi krzakami, a sylwetki tych istot są zgarbione.
Ten obraz jednak z czasem zaczął się zacierać, i tak powstały różne odmiany trolli. Jedne są kamieniste, ale zdecydowanie mniejsze – mieszkają pod mostami, przez które nikogo nie przepuszczą. Bywają potężne, albo sprytne. Czasem władają magią, a innym razem ograniczają się do swojej niesamowitej siły. W bajce Kraina Lodu są to niewielkich rozmiarów kamienne istoty, chętnie służące pomocą i zgrabnie władające starożytną magią.
Co ciekawe, trolla z łatwością przeoczysz. I to niezależnie od jego rozmiarów. Jest to spowodowane tym, że te istoty z nordyckiego bestiariusza doskonale udają kamienie, skały, a nawet całe formacje górskie.
Skąd wzięły się trolle?
Korzenie trolli sięgają głęboko w nordycką mitologię i folklor Skandynawii. Jawią się tam jako olbrzymy lub duchy natury. Ich postać różni się w zależności od regionu. W Norwegii są to zazwyczaj ogromne, kamienne i niemal nieśmiertelne istoty, podczas gdy w Szwecji bardziej przypominają dzikich ludzi lasu. Dzielą jednak te same cechy: nienawiść do słońca, ogromną siłę i wrogość do ludzi.
Gdzie mieszka troll?
Trolle zamieszkują niedostępne miejsca, takie jak głębokie jaskinie, górskie doliny, ciemne lasy czy ruiny zamków. Dobierają domy do swoich rozmiarów, tak, by zawsze mogły ukryć się przed słońcem. Każdy szanujący się kamienny olbrzym unika cywilizacji, a napotkanych ludzi zwyczajnie zjada.
Ale nawet groza, jaką ze sobą niosą, nie jest w stanie niektórych odstraszyć. Znacznie większy wpływ na ludzi mają legendarne bogactwa, które ponoć skryte są w siedliskach trolli. Złoto, srebro i magiczne artefakty. Poszukiwacze przygód są w stanie narazić dla nich swoje życie.
Troll w mitologii nordyckiej
Choć trolle często przedstawiane są jako bezrozumne istoty, to nie zawsze takie są. W niektórych baśniach i podaniach, trolle wykazują wyjątkowy spryt, potrafią mówić ludzkim głosem, a nawet czarować. Bywa też tak, że pełnią funkcję strażników wiedzy i obrońców natury. W dodatku można zawrzeć z nimi pakt, choć cena jest naprawdę wysoka.
Przykładowe nordyckie opowieści o trollach:
Troll z Trysil – olbrzym, który chciał rzucić głazem w kościół, ale w niego nie trafił. Kamień do dziś leży w pobliskim lesie.
Dovregubben – król trolli wymyślony przez norweskiego dramatopisarza Henrika Ibsena. Na tej podstawie kompozytor Edvard Grieg stworzył znany utwór W grocie Króla Gór.
Askeladden i trolle – seria baśni o sprytnym chłopcu, który podstępem walczy z trollami.
Troll w świecie ludzi
W dawnych czasach opowieści o trollach miały funkcję ostrzegawczą. Ich celem było dbanie o bezpieczeństwo dzieci. Mroczne historie o kamiennych potworach zniechęcały młodzież do zapuszczania się w nieznane tereny i oddalania się od domu. Trolle symbolizowały chaos natury i jej siły, które są nieokiełznane i bywają dzikie.
Jednocześnie odzwierciedlały odwieczne lęki ludzi. Lęk przed samotnością, obcością, odrzuceniem, a nawet przed dziką przyrodą.
Trolle w popkulturze
Trolle przeszły naprawdę długą drogę od nordyckich baśni do filmów i gier fantasy. W różnych odmianach znajdziesz je m.in. w takich dziełach jak:
Harry Potter i Kamień Filozoficzny,
Władca Pierścieni,
World of Warcraft,
The Elder Scrolls,
Wiedźmin,
Hobbit,
Kraina Lodu,
Łowca trolli.
Kilka ciekawostek o trollach
Norwegowie wciąż opowiadają dzieciom bajki o trollach, by zniechęcić je do wędrówek po niebezpiecznych terenach.
W niektórych legendach trolle kradną ludzkie dzieci, zastępując je swoimi (tzw. podmieńcami).
Istnieje teoria, że trolle były dawniej bóstwami natury, które z czasem straciły boskość i stały się demonami.
Niektóre legendy mówią, że w świetle słońca troll na wieki przemienia się w kamień. Z tego powodu wiele formacji skalnych w Skandynawii (choć zdarzają się i w Polsce) nosi imiona tych istot.
Wraz z upływem lat zmieniła się natura i postrzeganie trolli. Są bezrozumne albo mądre. Są krwiożerczymi bestiami albo strażnikami natury i mądrości. W naszym uporządkowanym świecie trolle pozostają poza wszelkim porządkiem. A jeśli chcesz poszukać ich na własną rękę, to spore szanse na odnalezienie trolla masz w najbardziej niedostępnych rejonach Norwegii. Ponoć wciąż tam żyją.
