Wyobraź sobie szachistę wśród wojowników. Zimny strateg, który dysponuje wojskami i wydaje rozkazy, obalając całe królestwa i nie marnując słów na sentymenty. Jednak pod tą bezduszną maską często kryje się znacznie więcej. Spróbujmy pod nią zajrzeć, żeby tworzyć postacie, które fascynują, zamiast odrzucać. Czas na małą rewolucję w kreatywnym warsztacie.
Zimny strateg to postać, która widzi świat jak szachownicę. Każdy sojusznik, wróg czy pionek (jednostka) ma swoją wartość obliczalną w procentach. W odróżnieniu od chaotycznych wojowników strateg kalkuluje ryzyko z niezwykłą precyzją, przewidując ruchy przeciwnika na kilka kroków naprzód. W ten sposób staje się niebezpiecznym ogniwem, zdolnym obrócić losy każdej kampanii.
Jednak siła takich postaci nie tkwi w bezmyślnym okrucieństwie, jak to czasem bywa przedstawiane. Zimny strateg wykazuje zdolność do poświęceń na podstawie bilansu korzyści, strat i ryzyka. Co ważne, poświęcenia te nie dotyczą jedynie podwładnych, ale też własnej osoby. Coś jak Tywin Lannister z Gry o tron budujący potęgę rodu mimo osobistych strat. Drugim przykładem jest Sójeczka z Malazańskiej Księgi Poległych, będący genialnym strategiem, a jednocześnie empatycznym człowiekiem, który współczuje zarówno swoim towarzyszom, jak i wrogom. Niewielu jednak jest w stanie zajrzeć pod ich maski, gdzie skrywa się cały ból i ciężar, jaki w sobie noszą.
Taka konstrukcja pozwala uniknąć płaskich karykatur, czyniąc ich bohaterami, z którymi czytelnik/gracz może się utożsamić. Ich chłód nie wywodzi się z pustki, ale z cierpienia, doświadczenia i odpowiedzialności, choć czasem nawet oni nie chcą tego przed sobą przyznać.
Backstory zimnych strategów, czyli źródło ludzkiej głębi
Głębia zimnego stratega często rodzi się w traumie. Może to być utrata rodziny na wojnie, bolesna zdrada czy inne trudne przeżycie, które uczy, że emocje są luksusem, na który nie zawsze stać władców. Zwróć uwagę na Petyra Baelisha (Littlefingera) z Gry o tron. Jest sprytny i przebiegły. Doskonale odnajduje się w każdej sytuacji, choć ostatecznie kończy dość słabo. W każdym razie jego obsesyjna zemsta na Lannisterach ma swoje źródło w miłości do Catelyn Stark. To uczucie przekształciło się w strategiczną furię.
Budując historię postaci, wpleć w nią ukryte motywacje. Jaskrawym przykładem konfliktu między sercem a rozumem jest sytuacja, w której bohater chroni wioskę przed najeźdźcami, poświęcając przy tym część armii. Tylko po to, by zyskać przewagę. Jednak tym sposobem zapewni mieszkańcom bezpieczeństwo, a straty długoterminowe będą mniejsze. Zimny strateg nie jest postacią bez serca, a odbiorcę możesz zaskoczyć momentami słabości. Chwila wahania, uroniona łza…
Empatia a kalkulacje. Motywacje strategów
Zimny strateg nie działa z kaprysu. Jego chłód maskuje empatię skierowaną na masy, a nie jednostki. Daj strategowi wizję pokoju po wiekach chaosu. Czy to go przekona, by poświęcić życie lojalnych towarzyszy w imię większego dobra? Tacy bohaterowie muszą podejmować decyzje, które dla zwykłych ludzi wydają się niemożliwe. Unikaj przy tym bezmyślnego zła. Niezależnie od tego, po której stronie konfliktu stoi zimny strateg (a może to starcie dwóch geniuszy?), zawsze ukazuj jego motywacje i wewnętrzne konflikty, jednocześnie starając się nie ujawnić zbyt wiele.
Dowódca, nie tak bardzo bezduszny, jak to pokazuje, może na różne sposoby reagować na to, co widzi. Jego zachowanie zawsze jest kierowane dotychczasowymi doświadczeniami (ponownie: backstory). Pochodzi z ubogiej rodziny, która cierpiała pod naciskiem arystokracji? Oklepane, ale daje wyraźny przykład bohatera, który może gardzić przemocą wobec słabszych… choć w życiu żołnierza taki widok będzie towarzyszyć mu na każdym kroku. Pozostaje kwestia, jak zareaguje, gdy znajdzie się w takiej sytuacji. Takie motywy dodają warstw tworzonej postaci fantasy, nadają jej realizmu, zwiększają jej głębię i sprawiają, że kreujesz bohatera, z którym każdy może się utożsamić. To potężne narzędzie w kreatywnym pisaniu. Możesz przy tej okazji sprowokować dyskusje o moralności w fantasy.
Dialogi i interakcje, czyli przebłyski ciepła
Dialogi prowadzone przez zimnych strategów to poezja precyzji. Są krótkie, ostre jak sztylet i pozbawione ozdobników. Skupiają się na faktach, manipulacji informacją i starannym dobieraniu słów, by nie zdradzić własnych myśli. Możesz jednak wpleść do nich subtelne przebłyski ciepła. Radę dla młodego wojownika albo wyraz uznania dla godnego szacunku wroga, co jednocześnie ujawnia szacunek dla inteligencji i honoru.
W interakcjach z innymi postaciami możesz zagrać gestami. Słowa przepełnione chłodem, gdy omawiana jest strategia osiągnięcia celu i bilans zysków oraz strat. Jednak w tym samym czasie pojawia się drobny, pozornie nieistotny gest, taki jak podanie płaszcza zziębniętemu towarzyszowi czy dziecku obecnemu w obozie. To sprawia, że postacie stają się prawdziwe. Żyją. Ukazują swoje drugie oblicze. Czytelnik albo gracz może zerknąć na to, co skrywa pozbawiona emocji maska. A pod tą maską emocje wręcz buzują…
Błędy, których lepiej unikać
W powieściach fantasy można łatwo popełnić największy błąd, jakim jest próba stworzenia zimnego stratega, zakończona kreacją karykaturalnego sadysty. Zamiast tortur dla zabawy, nadaj logikę działaniom bohatera. Egzekucja zdrajcy minimalizuje ryzyko buntu. Tortury w celu uzyskania odpowiedzi na pytania? Tragiczne rozwiązanie. Każdy dobry strateg wie, że cierpiąca osoba powie wszystko, żeby uniknąć dalszego bólu. Pozyskane w ten sposób informacje w żaden sposób nie są wiarygodne.
Unikaj nadmiaru monologów wewnętrznych, żeby nie odrzeć postaci z tej zimnej maski. Zamiast tego pokazuj przebłyski ciepła w słowach i czynach podczas rozmów z innymi bohaterami powieści. No i nie zapominaj o ewolucji. Statyczny strateg zaczyna nudzić. Każde zdobyte doświadczenie ma wpływ na charakter, podejmowane decyzje i postrzeganie świata.
