Przejdź do treści

Grimoire, czyli księga magii. Czy takie rzeczy naprawdę istniały?

Kręgi, imiona duchów, zaklęcia, rytuały i instrukcje sporządzania talizmanów. Dawne księgi magii zachowały się w bibliotekach, a czasem zawierają dopiski od kolejnych czytelników. Czym dokładnie jest grimoire i do czego właściwie służy?

Co to jest grimoire i skąd ta nazwa?

Grimoire, w Polsce często pisany jako grymuar, to historyczna księga zawierająca opisy magicznych praktyk, takich jak zaklęcia, uroki, klątwy, wzywanie duchów, odczytywanie znaków, a także bogactwo wskazówek dotyczących odprawiania różnych obrzędów. Takie książki rzeczywiście przepisywano i kolekcjonowano. A co z tą nazwą? Tu często pojawia się zaskoczenie, bo nazwa grimoire, jak na magiczną księgę, jest mało magiczna. Słowo to wywodzi się od dawnej formy słowa “grammaire”, czyli “gramatyka”. Słownik Akademii Francuskiej wiąże tę zmianę z niezrozumiałymi dla wielu ludzi łacińskimi podręcznikami. We Francji “grimoire” do dziś może oznaczać pismo, którego trudno się doczytać.

Natomiast w samych księgach znajdziemy bardzo zróżnicowane informacje. Obok rysunków kręgów pojawiały się tam modlitwy, tabele astrologiczne i magiczne sposoby rozwiązywania przyziemnych problemów. Jeśli ktoś coś zgubił, zachorował, zakochał się bez wzajemności albo dręczyła go inna trudność życia codziennego, w grimoire mógł znaleźć rozwiązanie.

“Klucz Salomona” i przygotowania do zaklęcia

Do najsłynniejszych ksiąg magii należy Klucz Salomona, znany jako Calvicula Salomonis. Jego stworzenie przypisywano biblijnemu królowi Salomonowi, choć badania nad grimoire wskazują, że jednak powstała ona kilka wieków później. Mimo to jest to fascynująca pozycja, która krążyła po świecie w różnych rękopiśmiennych wersjach przez całe stulecia. Czytelnik mógł poznać w niej zasady przygotowania obrzędu i oczyszczenia się, a następnie wykonania narzędzi potrzebnych do rzucenia wybranych zaklęć.

Niestety z czasem przepisywanie księgi znacząco skomplikowało jej zrozumienie. S.L. McGregor Mathers, przygotowując angielskie wydanie z 1889 roku, porównywał siedem rękopisów Klucza Salomona. W przedmowie swojej publikacji skarżył się na zniekształcone hebrajskie słowa i nieczytelne litery w pentaklach, czyli znakach używanych w praktykach magicznych. Jedne kopie zawierały fragmenty nieobecne w innych, a jakby to nie komplikowało wystarczająco pracy nad tłumaczeniem, to jeszcze zmieniała się kolejność rozdziałów. Kolejna trudność pojawiła się jeszcze później, bo wydawca poprawiał tekst i usuwał materiał, który uznawał za czarną magię.

Tutaj jeszcze wspomnę, że Mniejszy Klucz Salomona, nazywany Lemegetonem, jest czymś innym niż Klucz Salomona. Jest to dzieło powstałe z zestawienia starszych materiałów, które powstało w XVII wieku. Jego najsłynniejsza część, Ars Goetia, opisuje 72 duchy oraz sposoby ich przywoływania i podporządkowywania swojej woli.

“Picatrix”. Księga magii związana z niebem

Innego rodzaju lekturą jest Picatrix, które w j. arabskim nosi nazwę Ghayat al-Hakim, co tłumaczy się jako Cel mędrca. W XIII wieku zostało przełożone na ka;stylijski, a następnie na łacinę. Dokładne datowanie arabskiego pierwowzoru pozostaje wciąż przedmiotem dyskusji. Przejdźmy jednak do samej zawartości tego grimoire. Księga zawiera wskazówki dotyczące sporządzania magicznych talizmanów, a także przywoływania duchów planetarnych. Znaczną część dzieła zajmuje astrologia, gdzie w ramach opisanych praktyk wykonanie magicznego przedmiotu wymaga powiązania z odpowiednim układem ciał niebieskich.

“Księga Oberona” obiecuje pomoc w chorobie i miłości

W Folger Shakespeare Library w Waszyntgotnie znajduje się angielski rękopis z drugiej połowy XVI wieku, znany dziś jako Księga Oberona. Ten grimoire zawiera instrukcje przywoływania duchów i rzucania zaklęć, wzbogacone instruktażowymi rysunkami. Wśród opisanych istot pojawia się Oberyon, którego imię przypomina Oberona ze Snu nocy letniej Szekspira. W tej księdze zapisano sposoby magicznego zwalczania chorób, wykrywania złodziei i zdobywania miłości. Dodatkowo znaleźć tam można również tabele służące ustalaniu godzin odpowiednich dla poszczególnych praktyk. Jeśli chcesz znaleźć odpowiedzi na pytania dotyczące powodzenia w grze czy powrót zbiegłego sługi, to w Księdze Oberona prawdopodobnie również je znajdziesz.

Tutaj jednak wymagana jest nieco większa “niewrażliwość”, bo część praktyk jest dość makabryczna. Nie wystarczy wypowiedzenie kilku słów, wykonanie prostych gestów i spojrzenie w niebo. Jeden z eksperymentów miłosnych wymaga kości żaby umieszczonej wcześniej w zakopanym naczyniu. Kośc osadzona w pierścieniu miała sprawić, że wskazana kobieta zapragnie jego właściciela. Tekst przedstawia ten zabieg jako sprawdzony i skuteczny. Czy rzeczywiście tak jest?

Grimoire i tajemnicze zapiski na marginesach

Księga Oberona nosi ślady częstego używania. Kolejni czytelnicy dopisywali uwagi na marginesach, a jeden z nich ponumerował strony charakterystycznym niebieskim atramentem. Nie wiadomo, czy wykonywali opisane rytuały i nic też nie wiadomo o uzyskanych efektach. Widać jednak, że wracali do książki i skrupulatnie ją uzupełniali. Natomiast same grymuary mogą stanowić ciekawą inspirację podczas tworzenia systemu magii do własnego świata fantasy.

Na początku XIX wieku z rękopisu zostało usuniętych pierwszych czternaście i ostatnich trzydzieści stron. Biblioteka Folgera kupiła niekompletną księgę w 1958 roku. Prawie pół wieku później, w 2007 roku, na aukcji w Londynie udało się odzyskać końcową część. W jej rozpoznaniu pomógł niebieski atrament, o którym przed chwilą wspominałem. Nadal jednak brakuje pierwszych czternastu stron.

Dodaj Kroniki do preferowanych źródeł Google
Kliknięcie Logo prowadzi na stronę główną Kronik Światów
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z fantastycznych ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomagają nam w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne. Dzięki temu jesteśmy w stanie skuteczniej je rozwijać i sprawiać, że Twoje wrażenia będą znacznie lepsze.