Książę wyruszył na polowanie, a znalazł miejsce idealne na przyszły gród. Legenda o powstaniu Jeleniej Góry tłumaczy, dlaczego spotkanie z okazałym jeleniem było tak ważne. Zwierzę na trwałe związało się z nazwą miasta i stało się jego symbolem.
Ilustracja: Kroniki Światów, wygenerowana z wykorzystaniem AI
Legenda o powstaniu Jeleniej Góry i księciu Krzywoustym
W lasach nad Bobrem polował Bolesław Krzywousty. Wśród drzew ujrzał pięknego jelenia stojącego na szczycie wzgórza. Zatrzymał uwagę na zwierzęciu, a potem przyjrzał się krainie, w której mieszkał rogacz. Widok zrobił na nim tak duże wrażenie, że postanowił wznieść tu swój gród obronny. Lech, Czech i Rus spotkali orła, a Bolesławowi Krzywoustemu miejsce na wzniesienie grodu wskazał jeleń szlachetny. Do dziś wzgórze nosi imię Krzywoustego.
Spotkanie z majestatycznym zwierzęciem
Istnieje również dramatyczniejsza odmiana tej polskiej legendy po powstaniu Jeleniej Góry. Według tej wersji wydarzenia rozgrywają się w 1108 roku. Książę przybył na łowy w nadbobrzańskie lasy. Podczas polowania wielki jeleń wymknął mu się między drzewami. Później, gdy książęca drużyna nocowała na stokach Domowej Góry, Bolesław obudził się z poczuciem, że ktoś go obserwuje. Zza krzewów wyłonił się jeleń, który podszedł do mężczyzny. Książę chwycił zwierzę za poroże i zabił je szybkim ruchem sztyletu. Nazajutrz opowiedział towarzyszom o spotkaniu, wyrażając szacunek dla siły przeciwnika.
Na pamiątkę tej przygody nakazał zbudować na wzgórzu gród i nazwać go Jelenią Górą, a znakiem miejsca zrobić jelenia. W tej wersji narodzinom miasta towarzyszy więc zwycięstwo myśliwego, choć w krótszym przekazie wystarczył zachwyt nad majestatem zwierzęcia i okolicy.
Krzywousty czy św. Hubert?
Jelen pojawia się w wielu europejskich legendach. Jedna z najbardziej znanych opowiada o nawróceniu Huberta, późniejszego biskupa i patrona myśliwych. Podczas polowania miał zobaczyć zwierzę ze świetlistym krzyżem między tykami poroża i usłyszeć wezwanie do odmiany życia. Opowieść ta wiąże się z Ardenami, ale w przytoczonych miejskich wersjach legendy jeleniogórskiej bohaterem stał się Bolesław Krzywousty. Wspólny motyw niezwykłego jelenia sprzyja skojarzeniom, choć obie historie mają innych bohaterów i inne zakończenie.
Czy Bolesław Krzywousty założył Jelenią Górę?
Rok 1108 należy do miejscowej tradycji utrwalonej długo po czasach księcia. Atlas historyczny miast polskich wskazuje, że podał go już Kaspar Schwenckfeld w 1607 roku. Krążyły jednak także inne opowieści o początkach miasta, m.in. o rycerzu Jelinku, który miał otrzymać te ziemie od Bolesława Chrobrego. Dokładna data założenia Jeleniej Góry pozostaje nieznana. Dokument z 1288 roku wymienia jeleniogórskich mieszczan i stanowi pierwsze pewne świadectwo funkcjonowania miasta. Autorzy atlasu zaznaczają również, że zachowane źródła i odkrycia archeologiczne nie potwierdzają istnienia grodu ani miasta przed drugą połową XIII wieku.
Wzgórze Krzywoustego i wieża zwana Grzybkiem
Miejsce kojarzone z książęcym polowaniem stało się popularnym celem spacerów. Na Wzgórzu Krzywoustego istniał zamek, poświadczony w średniowiecznych dokumentach. Z czasem warownia została rozebrana, a wzgórze zaczęli odwiedzać mieszkańcy i podróżni. W 1911 roku otworzono tam wieżę widokową, dziś nazywaną Grzybkiem. Z jej szczytu można spojrzeć na okolicę, której uroda miała zatrzymać Bolesława.
