Gdzieś w mrocznych podziemiach Hogwartu czaiła się bestia, której spojrzenie niosło śmierć. Bazyliszek, znany jako Król Węży, przez lata był uśpiony w Komnacie Tajemnic, ale w końcu został wypuszczony. Pora lepiej przyjrzeć się temu niezwykłemu gadowi.
Tutaj skupię się na opisie bazyliszka, którego znamy z serii Harry Potter. Jest on nieco inny niż w polskich opowieściach. Za przykład posłuży gad, który żył i zginął w Hogwarcie, choć oczywiście nie był to jedyny przedstawiciel gatunku na świecie.
Jak wygląda Bazyliszek w Harrym Potterze?
Bazyliszek w świecie Harry’ego Pottera to kolosalny wąż, osiągający długość ok. 15 metrów, choć niektóre podania wskazują nawet na kilkadziesiąt metrów. Jego łuski mają brudny odcień szmaragdowej zieleni. Ma trójkątną głowę, co jest cechą charakterystyczną większości jadowitych węży. Potężne szczęki są pełne ostrych kłów, zdolnych z łatwością przebić kości, a nawet metalową zbroję. Głowę wieńczą liczne rogi. Oczy jarzą się bladym, żółtym blaskiem. Pomimo olbrzymich rozmiarów, porusza się z wielką gracją. W Hogwacie przemieszczał się rurami kanalizacyjnymi. W ten sposób pozostawał w ukryciu, a wychodził tylko wtedy, gdy rozpoczynał polowanie.
Samce bazyliszków mają na głowie szkarłatny grzebień. Sama głowa, u samic i samców, zwieńczona jest charakterystyczną naroślą, przypominającą koronę. Stąd też m.in. wziął się przydomek Króla Węży.
Jak zachowuje się bazyliszek?
Bazyliszek poluje z precyzją, preferując wieczorne, nocne i wczesnoporanne godziny. Wtedy właśnie, gdy Hogwart pogrążał się we śnie, bazyliszek ruszał na łowy. Jego główną bronią są oczy. Wystarczy jedno spojrzenie, by przyniosły śmierć. Wyjątek stanowi jedynie sytuacja, gdy nie ujrzymy bazyliszka bezpośrednio, a przez jakąś przeszkodę, taką jak odbicie w wodzie lub lustrze, a nawet przez ducha. Swoją drogą, ciekawostką jest, że duchy też nie są bezpieczne, bo mogą zostać spetryfikowane.
Nad bazyliszkiem kontrolę mogą mieć jedyni wężoustni, czyli osoby znające mowę węży. Nie dotyczy to jednak każdego. Chociaż bazyliszek może się zawahać, gdy usłyszy mowę węża od kogoś innego, to ostatecznie będzie podległy tylko dziedzicom Salazara Slytherina. Wśród osób posługujących się mową węży, a nie wywodzących się od Slytherina, jest m.in. Harry Potter i Ron Weasley. Dodam jeszcze, że Salazar Slytherin sam wykonał swoją różdżkę, wykorzystując do tego róg bazyliszka. Była to też jedyna różdżka w historii, która na polecenie swojego właściciela mogła stać się nieaktywna, aż do ponownego przebudzenia.
Co warto wiedzieć o bazyliszku z Harry’ego Pottera?
Bazyliszek może dożyć nawet 1000 lat, część tego pozostając w stanie hibernacji. Młode bazyliszki wykluwają się z kurzych jaj, na których przesiaduje ropucha. W naturze dość trudno o taką sytuację. Hodowlą bazyliszku zajmują się zwykle czarnoksiężnicy, podkładając kurze jaja ropuchom, choć pojęcie hodowli jest tu na wyrost. Według oficjalnych informacji, bazyliszek wykluwa się średnio raz na 100 lat. Ciekawostką jest, że pierwszy bazyliszek został wyhodowany przez greckiego czarnoksiężnika, Herpona Podłego.
Natomiast bazyliszek, którego znamy z Harry Potter i Komnata Tajemnic, został wyhodowany przez Salazara Slytherina ok. 1000 roku. Samica wykluła się w Komnacie Tajemnic i żyła przez ok. 993 lata. Slytherin miał nadzieję, że pewnego dnia jego dziedzic wypuści potwora, by oczyścił Hogwart z uczniów, którzy nie pochodzą z rodów czystej krwi.
Jak chronić się przed bazyliszkiem?
Choć ta bestia jest niezwykle ogromna, śmiertelnie niebezpieczna i przerażająca, to ma jedną poważną słabość. Pianie koguta jest w stanie z łatwością rozerwać błony bębenkowe bazyliszka, a następnie doprowadzić do jego śmierci. Dlatego te ogromne gady unikają miejsc, gdzie koguty mogą przebywać. Natomiast pająki uciekają przed bazyliszkami, instynktownie wyczuwając w nim swojego wroga i zagrożenie. Gdy akromantula spotykała się z bazyliszkiem, zawsze dochodziło do śmiertelnej walki, z której zazwyczaj to gad wychodził zwycięsko.
Ochrona przed bazyliszkiem wymaga sprytu i wiedzy o słabych stronach gada. Najważniejszą zasadą jest unikanie śmiercionośnego spojrzenia. W ten sposób śmierci uniknęła Hermiona Granger, ponieważ posłużyła się lusterkiem, by sprawdzać, czy za zakrętem nie czai się bazyliszek. Drugą strategią jest oślepienie bazyliszka, co w standardowych warunkach jest niezwykle trudne. Podczas walki z gadem w Komnacie Tajemnic, Harry praktycznie nie miał na to szans. Jednak z pomocą przyszedł feniks Fawkes, który pozbawił gada oczu.
Zazwyczaj lepiej jest unikać bezpośredniej konfrontacji, ponieważ bazyliszki są niepodatne na większość zaklęć, a przy tym wykazują ogromną odporność fizyczną. Dodatkowo świetnie pływają i potrafią oddychać pod wodą.
Osób, które zginęły od spojrzenia albo jadu bazyliszka, nie da się przywrócić do życia. Osoby ukąszone, ale jeszcze żywe, da się uratować. Do tego jednak niezbędne są łzy feniksa. Nadzieja jednak pozostaje dla tych, którzy zostali spetryfikowani. Tutaj niezbędny jest wywar przygotowany z mandragory.
W mitologiach świata istnieje możliwość odwrócenia lustra tak, by bazyliszek zginął od swojego spojrzenia. W świecie Harry’ego Pottera, ta strategia jednak nie działa.
Bazyliszek w mitologii i popkulturze
Motyw bazyliszka wykracza daleko poza Harry’ego Pottera. Jego korzenie sięgają antycznych bestiariuszy Pliniusza Starszego, gdzie jako król węży, bazyliszek pali trawę oddechem i miażdży skały. W Polsce straszy w warszawskiej legendzie o bazyliszku. Pojawia się też w Wiedźminie czy filmie Basilisk: The Serpent King. Ogólnie motyw bazyliszka w fantastyce jest bardzo popularny. Mimo to jego wykorzystanie w nowych dziełach wciąż daje wiele możliwości.
Bazyliszki na przestrzeni wieków przedstawiane były na cztery różne sposoby. Czasem była to hybryda koguta z wężem, czasem ogromna jaszczurka (jak w Heroes of Might and Magic III), a rzadziej jako smok lub ogromny wąż.
