Danu bywa nazywana matką irlandzkich bogów i pramatką Tuatha De Danann. Jej imię stoi u podstaw jednej z najsłynniejszych nazw mitologii celtyckiej, choć sama bogini niemal zniknęła ze źródeł.
Ilustracja: Kroniki Światów, wygenerowana z wykorzystaniem AI
Danu to tajemnicza postać kojarzona z mitologią irlandzką. Współcześnei często jest przedstawiana jako celtycka bogini matka, patronka ziemi, płodności, wody i życia. Problem w tym, że tak rozbudowanego obrazu nie znajdziemy w żadnych zachowanych źródłach. Co więcej, samo imię Danu jest rekonstrukcją, bo w tekstach pojawia się przede wszystkim jako Danann, Danand lub Donand. Z kolei od Danann wywodzi się tradycyjna interpretacja nazwy Tuatha De Danann, czyli “Lud Bogini Danu” lub “Plemiona Bogini Danu”.
Danu stoi więc niejako w cieniu własnego ludu. Znamy Lugha, Dagdę, Brigit, Nuadę czy Morrigan oraz związane z nimi historie. Natomiast bogini, od której imienia miałaby pochodzić nazwa całego boskiego rodu, nie ma własnej opowieści, a przynajmniej jej nie znamy.
Danu jako matka celtyckich bogów
Mimo wszystko określenie Danu jako bogini matki nie wzięło się z fantazji. W tradycji zachowanej w Lebor Gabala Erenn pojawia się Danand, córka Delbaetha, będąca matką trzech postaci: Briana, Iuchara i Iucharby. Nzwano ich trzeba bogami związanymi z Danu. Później Geoffrey Keating również pisał o Danu jako matce tej trójki. Nie oznacza to jendak, że źródła przedstawiają Danu dosłownie jako matkę wszystkich Tuatha De Danann. Obraz pramatki całego boskiego ludu jest interpretacją wynikającą z jego nazwy oraz późniejszego łączenia kilku podobnych tradycji. Jak pisałem – o samej Danu wiadomo niewiele. Nie znamy celtyckiego mitu o stworzeniu świata przez Danu. Nie ma też legendy, w której celtycka bogini matka rodzi wszystkich bogów.
Celtycka bogini Danu i Tuatha De Danann
To właśnie Tuatha De Danann sprawili, że imię Danu przetrwało. W celtyckiej mitologii był to lud potężnych nadnaturalnych istot władających magią i niezwykłymi umiejętnościami. Należało do niego wiele postaci, które później były interpretowane jako ślady przedchrześcijańskich irlandzkich bóstw. Średniowieczni autorzy przedstawiali ich już jednak w świecie przefiltrowanym przez chrześcijańską kulturę.
Tuatha De Danann mieli przybyć do Irlandii, gdzie stoczyli wojny z Firbolgami (lub Fir Bolgami) i Fomorianami, a następnie ustąpili Milezjanom, czyli legendarnym przodkom Irlandczyków. Z czasem coraz silniej byli łączeni z sidhe, nadnaturalnym ludem zamieszkującym wzgórza i kurhany.
Czy Danu i Anu to ta sama celtycka bogini?
Jedną z największych zagadek stanowi związek Danu z boginią Anu (lub Aną). Sanas Cormaic, czyli średniowieczny Glosariusz Cormaca, określa Anu jako matkę bogów Irlandii i wiąże jej imię dostatkiem oraz pożywieniem. Z boginią łączono również dwa charakterystyczne wzgórza w hrabstwie Kerry znane jako Da Chich Anann (Piersi Anu). Nie wiadomo jednak, czy Danu i Anu to ta sama bogini. Ich cechy przeplatają się ze sobą i mają wiele podobieństw. Irlandzkie źródła zawierają jednak różne formy imion i sprzeczne genealogie, a dodatkowe zamieszanie następuje przez Lebor Gabala Erenn, gdzie na domiar wszystkiego imię Anand wiąże się z Morrigan.
Danu – zapomniana matka celtyckich bogów
W opowieściach o Tuatha De Danann słychać metaliczny szczęk broni i czuć magię druidów. Danu pozostaje jednak poza tym wszystkim. Nie walczy pod Mag Tuired i nie zasiada na boskim tronie. Nawet nie prowadzi swojego ludu do Irlandii. Możliwe, że za tym imieniem kryje się pamięć o bardzo dawnej bogini związanej z boskim rodem Irlandii, ale równie prawdopodobne, że jest ona połączeniem kilku różnych postaci.
