Czas ekranów vs czas wyobraźni. Jak to pogodzić?

Maluch, który wpatruje się w migocące ekrany, kiedy klocki, zabawki i przybory plastyczne leżą zapomniane gdzieś w głębinach szuflad? To coraz częściej standard. Czas ekranów kusi rodziców wygodą, a zabawa wymaga większego zaangażowania. Warto jednak znaleźć rozsądny balans, by ekrany wspierały rozwój zamiast go hamować. Czas ekranów negatywnie wpływa na rozwój?Magia czasu wyobraźniCzy to znaczy, że ekrany są złe?Najważniejszy jest rozsądek Czas ekranów negatywnie wpływa na rozwój? Nadmierne korzystanie z elektroniki przez dzieci, zwłaszcza poniżej drugiego roku życia, może powodować szybsze dojrzewanie sieci neuronowych odpowiedzialnych za przetwarzanie bodźców wzrokowych. Choć szybsze dojrzewanie dla niektórych brzmi ok, to w rzeczywistości jest to spory problem. W tym przypadku osłabia on zdolności poznawcze. Badania przeprowadzone w Singapurze i Kanadzie wskazują, że dzieci, które zbyt długo w skali dnia korzystają z tabletów, telewizorów czy smartfonów, częściej mają problemy z pamięcią i regulacją emocji. Ekrany dostarczają gotowe obrazy, tłumiąc przy tym naturalną wyobraźnię, która u małych dzieci powinna szybować. Maluchy w wieku 2-5 lat powinny korzystać maksymalnie 1 godzinę dziennie z elektroniki. Jednak nie na zasadzie trzymaj i się baw. Treści, do jakich ma dostęp dziecko, powinno być wybrane (a przynajmniej kontrolowane) przez rodzica. Konieczna jest też obecność i wspólne oglądanie albo granie, ponieważ samotne korzystanie przez dzieci z elektroniki pogłębia problemy z koncentracją i językiem. Może też prowadzić do wzmożonego uczucia niepokoju, gdy dziecko czegoś nie rozumie. Mrygające i błyskające ekrany stymulują mózg szybkimi bodźcami. W porównaniu z tak atrakcyjną formą spędzania czasu, aktywności spokojniejsze (rysowanie, zabawa ciastoliną, układanie klocków albo czytanie) stają się zwyczajnie mniej interesujące. Krok po kroku prowadzi to do zwiększenia impulsywności, trudnościami w rozumieniu i kontrolowaniu emocji oraz mniejszą kreatywnością. Magia czasu wyobraźni Czas wyobraźni to te chwile, gdy dziecko tworzy własne światy. Tworzy je z kartonów, kartek, zabawek, a nawet poduszek i koców. Cienie na ścianie ożywają, figurki przeżywają przygody, a pozornie zwyczajne rzeczy stają się magicznym polem dla wyobraźni. Miejscem, gdzie nie ma rzeczy niemożliwych. Takie zabawy rozwijają wyobraźnię, logiczne myślenie i umiejętności językowe. Tutaj znajdziesz garść pomysłów na zabawy rozwijające kreatywność: Kreatywna zabawa dla dzieci – 9 pomysłów na rozwój wyobraźni Również takie aktywności jak wspólne opowiadanie historii, czytanie bajek na dobranoc czy teatr cieni pobudzają kreatywność dziecka. Pomagają w nauce abstrakcyjnego myślenia, rozwijają empatię i skłaniają do tworzenia własnych historii. Świetną zabawą jest czytanie maluchom legend dla dzieci i zadanie, by samodzielnie wymyślić do nich zakończenie lub przedstawić ich całkowicie alternatywny wariant. Czy to znaczy, że ekrany są złe? Według oficjalnych zaleceń, jakie można znaleźć w materiałach WHO czy AAP, dzieci do 1. roku życia w ogóle nie powinny mieć kontaktu z ekranami. Dzieci w wieku 2-5 lat maksymalnie 1h dziennie, a 5-17 latkowie 2h dziennie (w przypadku młodzieży czas ten nie obejmuje szkoły i nauki). Priorytetem powinien być sen, odpoczynek, ruch na świeżym powietrzu, kreatywna zabawa, prace plastyczne i utrzymywanie relacji z rówieśnikami i rodziną. Oczywiście nie są to sztywne ramy czasowe. Dodatkowo treści powinny być edukacyjne i nieść ze sobą wartość. Oznacza to zrezygnowanie z dynamicznych i chaotycznych gier i bajek, takich jak np. Psi Patrol czy Spongebob. Lepszymi bajkami będą chociażby Oktonauci, Wyspa Puffinów czy nawet Autka w Pagórkowie. Odpowiednio dobrane bajki i gry dla dzieci mogą pobudzać ciekawość świata, poszerzać wiedzę dziecka, uczyć właściwych rzeczy i ogólnie wspomagać rozwój. Dlatego istotne jest, żeby znaleźć zdrowy i rozsądny balans między czasem ekranów a czasem zabawy. Te dwa rodzaje aktywności mogą się znakomicie uzupełniać, o ile tylko zadbamy o ich jakość. Warto pamiętać, że gry pomagają rozwijać się na wielu płaszczyznach (nie tylko dzieciom, ale i dorosłym). Poprawiają koordynację oko-ręka, zmysł strategiczny, logiczne myślenie, analizę sytuacji i komunikację. Wymagają układania planów i rozumienia ciągu przyczynowo-skutkowego. Jednak nie każda gra i nie w nadmiarze. Dlatego istotne jest, żeby rodzice wiedzieli, w co gra lub co ogląda dziecko (szczególnie młodsze) i przede wszystkim — rozumieli, na czym to polega. No i nie powinno się zabraniać czy zabierać dostępu, ale tłumaczyć, dlaczego dana rzecz jest niewłaściwa, a w jej miejsce zaproponować coś nowego. Najważniejszy jest rozsądek W tym wszystkim najważniejsze jest, żeby pamiętać, co, gdzie i kiedy. Rodzina jest na spacerze w zoo, lesie, parku, na placu zabaw, w sali zabaw albo innym ciekawym miejscu? Ekrany można odpuścić i skupić się na czerpaniu z tego, co oferuje wycieczka. Podróż autobusem się dłuży, dziecko wróciło po całym dniu w przedszkole/szkole albo kilka godzin biegało po dworze lub aktywnie się bawiło? Gry albo bajki dla dzieci mogą być dobrym sposobem, na wyciszenie nagromadzonych emocji i zwyczajny odpoczynek. Najważniejsze, żeby dostosować wszystko do sytuacji i znaleźć rozsądny balans między ekranami a innymi aktywnościami. No i przykład. Podstawa, o której trzeba pamiętać. Jeśli wymagasz od dziecka oderwania się od elektroniki i sięgnięcia po książki czy zabawki, a tymczasem Ty siedzisz obok z telefonem, to nie do końca o to chodzi. Dzieci w znacznej mierze biorą przykład z rodziców. Jeśli maluch zobaczy, że też robisz przerwy od ekranu, a zamiast tego czytasz, rysujesz, bawisz się z dzieckiem, a nawet sprzątasz, to chętniej przejdzie w "tryb offline".