W słowiańskiej mitologii istnieje bóg, którego dłonie migoczą jak świt, a jego obecność symbolizuje narodziny. Swarżyc, Pan Ognia. Dawca pierwszego płomienia i nadziei. Jak iskra jednego boga odmieniła los ludzi? Poznaj mit o Swarożycu. Mit pachnący żywicą i dymem.
Był czas, gdy ludzie żyli w cieniu bogów, a każda noc zdawała się wiecznością. Chłód wciskał się do chat, wdzierał pod ubrania, obejmował ciało i przypominał, jak krucha jest istota człowieka wobec bezkresu natury. W tamtych dniach nie znano jeszcze ognia, a jedynie błyski burzy.
Ludzie błagali bogów o ciepło, o światło, o choćby odrobinę ulgi. Ich modlitwy unosiły się ku niebu jak dym, aż w końcu dotarły do tego, który narodził się z samego słońca.
Swarożyc.
Syn Swaroga, boga słońca, zrodzony z żaru i boskiego płomienia. Jego oczy odbijały wszystkie barwy ognia. Niosło go powietrze, niósł go świt, niosły go błagania, których nie mógł zignorować.
Narodziny płomienia
Pewnego dnia Swarożyc dostrzegł ludzi drżących z zimna pod kępą sosen. Twarze mieli blade, dłonie sine, a spojrzenia puste jak dno wyschniętej studni. Wtedy bóg zrozumiał, że świat, który tworzyli bogowie, wciąż był niekompletny. Pozbawiony ciepła, które pozwoliłoby żyć.
Zbliżył się do nich, a wiatr zadrżał trwożnie, ustępując mu miejsca.
– Czego wam trzeba, dzieci ziemi? – zapytał głosem, który brzmiał jak trzask pękającego drewna. – Światła… Ciepła… Nadziei, panie… – powiedziała najstarsza kobieta, wyciągając dłoń w stronę słowiańskiego boga.
Swarożyc uśmiechnął się, a uśmiech ten rozświetlił cały las. Wyciągnął dłonie ku niebu i zaczerpnął ze słońca odrobinę jego płomieni. W dłoniach pojawiła się iskra. Maleńka, ale uparta, jakby wiedziała, że czeka ją wielkie zadanie. Iskra rozrosła się w płomień, a płomień stał się ogniem. Ogniem żywym, tańczący, ciepłym.
– To jest dar – powiedział Swarożyc. – Ale też odpowiedzialność. Ogień da wam siłę, ale może też was zniszczyć. Dbajcie o niego, a on zadba o was.
Ludzie padli przed nim na kolana, a on oddał im płomień. Pierwszy ogień, pierwszą nadzieję.
Ogień, który odmienił losy ludzi
Od tego dnia świat zaczął się zmieniać.
W chatkach pojawiły się pierwsze paleniska, a wzdłuż rzek unosił się zapach gotowanego jadła. Dzieci przestały bać się nocy, bo między ciemnością i zimnem a człowiekiem stanął wierny strażnik – ogień Swarożyca. Ludzie ogrzewali się nim w czasie chylących się ku końcowi dni. W końcu byli bezpieczni, zdrowi i najedzeni.
Ludzie zrozumieli, że ogień nie jest wyłącznie narzędziem, ale też symbolem. Życie pośród zimna. Wola przetrwania. Nadzieja.
Swarożyc często wracał na ziemię, by doglądać, jak ludzie radzą sobie z jego darem. Widział płomienie tańczące w osadach. Widział, jak ludzie uczą się kształtować metal i odpędzać dzikie bestie i przerażające demony. Jego serce rosło z dumy. Był bogiem i potrafił zrozumieć ludzi. Potrafił dać im to, czego naprawdę potrzebują.
Ostatnia iskra na granicy światów
Opowieść głosi, że gdy świat stanął u progu wojny, a ludzie znów bali się nadchodzących nocy, Swarożyc pozostawił im jeszcze jeden dar. Iskierkę z samego środka Słońca, którą skrył w glinianym naczyniu. Ludzie przekazywali ją sobie z pokolenia na pokolenie.
Ten ogień, według podań, miał nigdy nie zgasnąć, dopóki w ludzkich sercach będzie płonąć pamięć o hojności Swarożyca. A gdyby kiedykolwiek nadszedł czas, w którym świat pogrąży się w mroku i utraci wszelką nadzieję, Swarożyc powróci. Tak przynajmniej mówią słowiańskie legendy. Powróci z nowym płomieniem i z nową szansą.
