Fafnir nie zawsze był smokiem. Stał się nim przez żądzę, która pożarła duszę szybciej, niż ogień trawi ciało. To bestia z nordyckich sag, będąca symbolem chciwości i tragedii.
Fafnir to masywny, ciężki smok. Wygląda, jakby przygniatało go do ziemi bogactwo, które sprowadziło na niego zgubę. Jego ciało opisywane jest jako długie, pokryte łuskami twardymi niczym runiczne kamienie. Nie jest to jednak smukły smok, jak często prezentuje się go w fantastyce. Fafnir pełznie, wije się, wciska w skały i jamy, stapiając się z ziemią, której broni.
Jego łuski mają barwę ciemną, zabrudzoną, czasem opisywaną jako zmatowiałe złoto. To kolor chciwości, która dawno przestała błyszczeć. Z pyska Fafnira wydobywa się trujący oddech, a rzadziej ogień. W mitologii nordyckiej oddech smoka bywa gorszy niż płomienie, które mogą się z niego wydobyć. Śmierć w ogniu jest koszarem, ale zdecydowanie gorszy jest jad, który zabija powoli, zatruwając ciało i wolę.
Jak opisuje Edda Poetycka, Fafnir nie miał skrzydeł i bardziej przypominał olbrzymiego węża czy robaka niż smoka, jakiego znamy z popkultury. Podczas walki najczęściej pluł jadem i uderzał głową.
Oczy Fafnira błyszczą złotem. Zawsze są zimne i czujne. Widać w nich jedynie chciwość.
Dlaczego Fafnir zamienił się w smoka?
Fafnir w bestiariuszu nordyckim zajmuje szczególne miejsce, bo nie zawsze był smokiem. Nie wykluł się z jaja w jaskini ani na szczycie góry. Nie spadł z gwiazd i nie zrodził się w morskich głębinach. Jego ciało zostało ulepione z chciwości, zazdrości i przeklętego skarbu. Stał się przestrogą i żywą opowieścią o tym, co dzieje się z istotą rozumną, gdy bogactwo staje się jedynym bogiem.
W sagach i eddach Fafnir zapisał się jako jeden z najbardziej ikonicznych smoków mitologii nordyckiej. Jego imię do dziś przywołuje obraz istoty leżącej na skarbie niczym strażnik i zapowiedź własnej zguby.
Kim więc w rzeczywistości jest Fafnir? Niegdyś był to syn krasnoludzkiego króla Hreidmara, a także brat Otra, Regina, Lyngheida i Lonfnheida. Był istotą inteligentną, bezwzględną i chciwą. Dopuścił się ojcobójstwa, by skraść skarb, a także wygnał swego brata, Regina. To sprowadziło na niego klątwę. Zdobył skarb Adwariego, choć cena była olbrzymia.
Przemiana nie była nagła. Gdy Fafnir przeniósł skarb do swojej kryjówki, pomału popadał w objęcia chciwości, a metamorfoza w smoka zachodziła stopniowo. W końcu stał się bestią przerażającą i złowrogą, a zarazem wyjątkowo inteligentną.
Ciekawostką jest, że w Eddzie Prozatorskiej Fafnir i Regin wspólnie zabili ojca. Z tego właśnie powodu Regin miał domagać się części skarbu i został wygnany przez brata. Później też zaczął pracować jako kowal dla króla Hjálprekra i zaopiekował się Sigurdem.
Dlaczego nordycki smok budzi lęk?
Ostatecznie Fafnir zawsze był nierozerwalnie związany z przeklętym złotem. Nie strzegł skarbu dla idei, władzy czy z powodu jakiegoś proroctwa. Strzegł go ze zwykłej chciwości. Każda moneta, każdy pierścień i każdy klejnot był jak kolejna łuska na jego ciele.
Skarb Andwariego, będący następnie skarbem Fafnira, nie daje szczęścia. Jest ciężarem fizycznym, psychicznym i duchowym. Przesiąknięty nie tylko pierwotnym przekleństwem, ale też późniejszą smoczą chorobą (ten motyw pojawia się też w Hobbicie).
Fafnir nie jest ucieleśnieniem chaosu jak Jormungandr czy podgryzające korzenie Yggdrasilu Nidhogg. Fafnir jest… bliski człowiekowi. Praktycznie każdy mógłby znaleźć się na jego miejscu. To właśnie czyni go tak przerażającym i niepokojącym. Jest istotą symbolizującą chciwość i… wybór. Będąc istotą rozumną, mówi więcej, ale nigdy już nie potrafi powiedzieć dość.
Niezwykła jest w tym smoku jeszcze jedna rzecz. Jest inteligentny, skłonny do prowadzenia filozoficznych dyskusji i analizy. Doskonale zna cenę świata, życia i wolności, ale i tak ją odrzuca. Jego słowa pełne są goryczy i ostrzeżeń, które sam zawsze ignorował i w dalszym ciągu ignoruje. Fafnir rozumie ciążącą na nim klątwę i wie, że skarb go wyniszcza, ale mimo to wciąż go pragnie i nie jest w stanie go odrzucić.
Fafnir w popkulturze
Psotać Fafnira wywarła ogromny wpływ na współczesne fantasy. To jeden z pierwowzorów smoka-strażnika, znanego z literatury, gier fabularnych i wideo. Motyw istoty, która stała się potworem przez chciwość, powraca nieustannie. Powód jest prosty. Motyw ten jest dość łatwy do adaptacji, a przy tym pozostaje boleśnie aktualny.
Fafnira, w jego oryginalnej postaci lub jako inspirację, możesz poznać w wielu dziełach fantasy. Zaczynając od J.R.R. Tolkiena (Smaug w Hobbicie i Glaurung w Silmarillionie), przechodząc przez kolejne dzieła z różnych kategorii, takie jak: Pierścień Nibelungów (opera i film na jej podstawie) czy High School DxD i Fafner in the Azure (anime). Motyw Fafnira pojawia się też w grach Smite, Final Fantasy, God of War, Sword Art Online: Lost Song czy nawet Dragons: Titan Uprising z uniwersum Jak wytresować smoka.
