Szum skrzydeł nad polem bitwy. Słyszysz go? To walkirie, wybierające poległych w mitologii nordyckiej. Nie są eterycznymi duchami, ale realnymi istotami polującymi na dusze dzielnych wojowników, które zabiorą do Valhalli w oczekiwaniu na Ragnarok.
Walkirie w mitologii nordyckiej to olśniewające stworzenia. Są wysokie, mają bladą cerę i długie kruczoczarne włosy (czasem również w odcieniu złota). Odziane są w połyskujące zbroje i hełmy. W zależności od przekazu pancerz jest biały lub czarny. W rękach trzymają włócznie, miecze i tarcze. Przemierzają niebo na potężnych rumakach bitewnych. W późniejszych interpretacjach pojawiają się na wilkach i niedźwiedziach, a czasem nawet na pegazach z mitologii greckiej. Dodatkowo z czasem wizje ludowe wzbogaciły je o pióropusze i białe płaszcze z piór, umożliwiające przemianę w łabędzia. Do tego jeszcze wrócimy.
W wierzeniach ludowych ich przelot sprawia, że na niebie powstają zorze polarne. W sagach opisywane jako nieustraszone wojowniczki, które odsłaniają pierś w chwilach pokusy. Łączą w sobie uwodzicielską naturę z sylwetką i sprawnością wojowniczek. Tym sposobem stają się połączeniem łowczyni i kochanki, a więc są realnym zagrożeniem dla serca i ciała.
Skąd pochodzą walkirie według mitologii nordyckiej?
W nordyckim bestiariuszu walkirie jawią się jako pomniejsze boginie lub wysłanniczki Odyna, córki Władcy Asgardu, ściśle związane z losem bitewnym. Ich etymologia, valkyrja z valr (“poległych”) i kjósa (“wybierać”), podkreśla drapieżną naturę. Patrolują pola bitew, decydując, gdzie trafią polegli wojownicy. Powiązane są z krukami Hugina i Mugina, przy czym symbolizują odrodzenie. Z czasem z dawnych demonów ewoluowały w opiekunki poległych, do czego przyczyniła się Edda Poetycka i Edda Prozaiczna.
Nie są pełnoprawnymi boginiami jak Freja czy Frigg. Są zdolne do miłości ze śmiertelnikami i choć wyglądają jak boginie, to przypominają też ludzi.
Jakie są zwyczaje walkirii?
Na polach bitew walkirie pojawiają się w grupach, których liczby nie da się utrwalić w ludzkiej pamięci. Niektórzy mówią, że jest ich 9, co jest cyfrą symboliczną i odnosi się do 9 światów w mitologii nordyckiej. Ich głosy niosą się nad polem bitwy jak pieśń, która zapowiada śmierć i chwałę. Wybierają, którzy z poległych trafią do Valhalli władanej przez Odyna, a którzy do Fólkvangr pod opiekę Freji (która swoją drogą czasem, wraz z którąś norną, wybierała się na pole bitwy, by przewodzić walkiriom).
Gdy walkirie przebywają w Valhalli, opiekują się Einherjerrami, czyli najdzielniejszymi wojownikami, którzy polegli z bronią w ręku. Bywa też tak, że nocą wyprawiają się do Midgardu, świata ludzi, gdzie objawiają się w wizjach, oferując wybór. To od bohatera zależy, czy wybierze długie i nudne życie, czy chwalebną śmierć w ramionach walkirii.
Niektóre mity nordyckie opisują romans walkirii z wybrańcami, takimi jak Sygurd albo Helgi. Ten romans czasem przeradza się w miłość, a to prowadzi do złamania zakazów narzuconych przez Odyna. Te niezwykłe istoty mogły stracić status walkirii na czas romansu z człowiekiem. Jeśli jednak utraciły swą czystość, musiały liczyć się z gniewem Odyna i wiecznym zakazem powrotu do Valhalli.
Wśród najsłynniejszych walkirii znajdują się takie istoty jak Brynhildr (Jasna Bitwa), Sigrún (Runa Zwycięstwa), Skögul (Wznosząca się wysoko) czy Hildr (Bitwa). Te imiona podkreślają bojową naturę walkirii, które w Valhalli służą jako strażniczki czuwające nad przygotowaniami do Ragnaroku.
Ciekawostką jest, że Brynhildr (znana też jako Brynhild lub Brunhilda) w niektórych starszych przekazach występuje jako córka Odyna. Bywa też opisywana jako wojowniczka ukarana przez Wszechojca za brak posłuszeństwa (mówi o tym nordycki mit o królu, który ukradł pióra) lub jako królowa Brunhilda w Pieśni o Nibelungach.
Jak chronić się przed walkiriami?
W mitologii nordyckiej istnieje sporo wskazówek, dzięki którym można ukryć się przed walkiriami. Jednym z nich jest schowanie się w gęstej mgle lub pośród liści Yggdrasila. Warto też unikać otwartych przestrzeni. Wiele nordyckich sag radzi nosić amulety z runami algiz lub thurisaz. Ostatecznie jednak nie ma możliwości zwycięstwa. Możesz jedynie ugrać trochę czasu, nim Odyn skończy zabawę.
Gdy walkiria już Cię dostrzeże, wciąż teoretycznie masz szanse się przed nią obronić. Jeśli zdołasz pochwycić jej płaszcz, zmusisz ją do posłuszeństwa. Tutaj jednak pojawia się pewien problem… chociaż współczesne źródła podają taką strategię, to w dawniejszych przekazach dotyczyła ona dziewic-łabędzi, a nie walkirii. To ptasie kobiety zdejmowały płaszcz, by się wykąpać. Jeśli ktoś podniósł płaszcz z brzegu, przejmował kontrolę nad kobietą. To dość podobny schemat do tego, który znamy z selkie w mitologii celtyckiej.
Krótko mówiąc… w najstarszych przekazach walkirie nie były łabędziami. Jednak w późniejszych pieśniach i opowieściach zaczęto przypisywać im szaty z piór, które łączyły je z dawnymi legendami o ptasich kobietach. W ten sposób powstały wyobrażenia walkirii przemieniających się w łabędzie i noszących płaszcze z piór.
Ważne jest, by nigdy nie patrzeć w oczy walkirii. Odmawiaj pokusie miłości, bo to zawsze prowadzi do zguby. Odyn czuwa. Walcz dzielnie, ale nie przesadnie, bo bohaterska śmierć nigdy nie ujdzie ich spojrzeniu. Chyba że chcesz, by zabrały Cię do Valhalli. Wtedy daj z siebie wszystko.
