Rano: budzik, kawa, powiadomienia. Wieczorem: zmęczenie, Netflix. Gdzieś pomiędzy tym niby toczy się życie. W końcu trafiasz na książkę fantasy, gdzie powietrze przepełnione jest dymem ogniska, a lojalność jest warta więcej niż złoto. Czytasz i czujesz wszystko intensywniej niż w rzeczywistości. Co sprawia, że ludzie kochają fantasy i czemu wydaje się realniejsze niż codzienne życie?
Na pierwszy rzut oka fantasy to po prostu opowieści pełne smoków, magii, bitew, pradawnych legend i tajemniczych ras. Jednak cała ta fantastyczna otoczka jest jedynie narzędziem do opowiadania historii o człowieku. Dobre fantasy nigdy nie mówi wyłącznie o wojnach królestw czy walce z mrocznym lordem. W centrum zawsze znajdują się emocje, które znamy z własnego życia, takie jak samotność, strata, tęsknota, miłość, lęk przed porażką czy potrzeba odnalezienia sensu.
Wędrówka Frodo przez Śródziemie nie jest przecież tylko spacerem z Pierścieniem. To historia o ciężarze, który z czasem staje się niemal nie do udźwignięcia. Opowieść o zmęczeniu, pokusie i odpowiedzialności. Fantasy używa smoków i mieczy jak masek, pod którymi kryją się bardzo ludzkie doświadczenia. Być może właśnie dlatego potrafi trafić głębiej niż wiele historii osadzonych w rzeczywistym świecie… a nawet głębiej niż świat realny.
Światy fantasy mają sens i spójność
Rzeczywistość często wydaje się chaotyczna. Wysiłek nie zawsze jest nagrodzony, dobrzy ludzie przegrywają, a wiele wydarzeń nie ma logicznego uzasadnienia. W dobrze napisanym fantasy wygląda to nieco inaczej. Nawet jeśli świat jest brutalny i pełen cierpienia, wszystko ma swoje miejsce. Każda ruina pamięta dawną bitwę, każda legenda ma swoje źródło, a każda decyzja bohatera wiąże się z konsekwencjami.
Autorzy fantasy tworzą swoje uniwersa z niezwykłą precyzją, dzięki czemu czytelnik ma poczucie, że obcuje z miejscem, które naprawdę istnieje. Śródziemie, Westeros czy Roshar wydają się bardziej namacalne niż niejedno współczesne miasto. Może właśnie tego najbardziej brakuje nam w codziennym życiu? Poczucia, że świat ma głębię i sens?
Dlaczego fantasy wydaje się prawdziwsze niż rzeczywistość?
Paradoks fantasy polega na tym, że nierealne światy często lepiej pokazują prawdę o człowieku niż realistyczne historie. W codziennym życiu emocje często są tłumione, spychane na bok albo zagłuszane obowiązkami. Człowiek nie ma czasu zatrzymać się przy własnym bólu ani zachwycie. Fantasy pozwala spojrzeć na te emocje bez żadnych filtrów. Kiedy bohater traci kogoś bliskiego, czytelnik przeżywa żałobę razem z nim. Kiedy postać odnajduje w sobie odwagę, sami zaczynamy wierzyć, że może jeszcze nie wszystko jest stracone. Dlatego śmierć Syriusza w Harrym Potterze boli mimo świadomości, że to “tylko” fikcja. Dlatego historia Kaladina inspiruje ludzi, którzy nigdy nie stali na polu bitwy. Emocje są prawdziwe, nawet jeśli świat nie istnieje. Fantasy działa jak lustro ustawione naprzeciw ludzkiej duszy. Pokazuje to, co na co dzień próbujemy ukryć przed sobą.
Fantasy daje nam nadzieję
Jednym z powodów, dla których ludzie kochają fantasy, jest nadzieja. Nawet najmroczniejsze historie fantasy pozostawiają gdzieś niewielki płomień światła. Bohaterowie cierpią, upadają i popełniają błędy, ale mimo wszystko próbują walczyć dalej. W świecie pełnym cynizmu fantasy przypomina, że odwaga nadal ma znaczenie, a dobro nie zawsze musi przegrywać.
To właśnie dlatego wiele osób wraca do fantasy w trudnych momentach życia. Nie chodzi wyłącznie o ucieczkę od rzeczywistości, ale o przypomnienie sobie, że nawet po najdłuższej zimie może nadejść wiosna. Fantasy nie daje prostych odpowiedzi ani taniego optymizmu. Zamiast tego daje przekonanie, że walka o światło ma sens nawet wtedy, gdy ciemność staje się wszechobecna.
Fantasy nie jest ucieczką. Jest powrotem do siebie
Wielu ludzi mówi o fantasy jak o “ucieczce od rzeczywistości”, jakby samo słowo “ucieczka” było czymś wstydliwym. Tymczasem od tysięcy lat opowieści były właśnie tym: chwilowym odejściem, które pozwala wrócić silniejszym. Fantasy nie zabiera nam życia. Ono nam je oddaje. Pozwala na kilka godzin zdjąć pancerz codziennych ról, spojrzeć na własne lęki i marzenia z bezpiecznej odległości. Nie zakrywa ran plastrem, tylko daje nam narzędzie, by bronić się przed kolejnym atakiem. Nie uczy nas ignorować rzeczywistości, ale uczy nas wracać do realnego świata z odwagą i jaśniejszym spojrzeniem. Dlatego dobra książka fantasy jest jak niezbędny do życia tlen.
Dlaczego ludzie kochają fantasy?
Fantasy przypomina o czymś, o czym współczesny świat bardzo często każe zapomnieć. O marzeniach, odwadze, lojalności i pragnieniu przeżywania życia naprawdę, a nie tylko mechanicznego przetrwania kolejnych dni. Dobre fantasy nie pokazuje świata takim, jakim jest. Pokazuje go takim, jakim go odczuwamy i o jakim marzymy. Może właśnie dlatego czasami łatwiej odnaleźć prawdę o sobie pośród smoków i magii niż w świecie pełnego presji, pośpiechu i pustego hałasu codzienności.
A Ty? Co sprawia, że wracasz do fantasy? Światy pełne magii, bohaterowie walczący z ciemnością, a może poczucie, że gdzieś pomiędzy smokami łatwiej odnaleźć samego siebie?
