Wysokie, smukłe i nieśmiertelne, a przy tym szlachetne aż do przesady. Elfy od lat okupują literackie piedestały jako wzorzec cnót wszelakich, choć oczywiście znajdą się wyjątki. I całe szczęście. Przecież nie każdy elf musi pachnieć lasem i być moralnie nie do ruszenia. Dlatego ważne jest łamanie schematów fantasy.
Tolkien stworzył elfów na obraz anielskich istot bliskich bogom. Mądrzejsi od ludzi, piękniejsi, czystsi. Śródziemie pokochało ich za wszystko, czym nie są ludzie. Wieczne, spokojne istoty, silne duchem i ciałem. Oczywiście nie są bez skaz. Różnie to tam w tym Śródziemiu bywało, ale schemat w znacznej części był ten sam, a przy kalce do kolejnych dzieł fantasy uległ uproszczeniom.
Chociaż piszę tu o elfach, to całość dotyczy ogólnego przełamywania schematów, a elf jest tylko wybranym przykładem. Równie dobrze kwestia może dotyczyć druida, który wcale nie musi być sympatycznym staruszkiem uwielbiającym przyrodę. Czemu ma nie manipulować Naturą, składając przy tym krwawe ofiary ze zwierzątek?
Tak narodził się mit elfa idealnego.
Gry, książki, komiksy, filmy. Wszyscy kopiowali elfy i z każdym kolejnym krokiem je wybielali. Gdzieniegdzie ktoś zauważał problem i odkrywał, jak istotne jest łamanie schematów. Działo się to z różnym skutkiem. Ostatecznie jednak, w większości przypadków, utrwaliła się niezmienna kategoria postaci, która trwa zamiast ewoluować.
Te niedobre elfy
Wyobraź sobie istoty, które żyją tysiące lat, obserwują upadki imperiów, śmierć setek pokoleń ludzi. Czy w takiej sytuacji, takie istoty miałyby ochotę równać się z kimkolwiek? Zamiast ideału sprawdzi się tu elfi imperializm, wyższość, chłodna kalkulacja. Zimne królestwo i książęta dekadencji, a nie strażnicy lasów.
Przez tysiące lat elfy zdobyły nie tylko mądrość, ale też wiedzę i lepsze zrozumienie funkcjonowania świata i… umysłów innych istot. Przyszedł czas na intrygi w wykonaniu mistrzów polityki, tkających pajęcze sieci sojuszu, zdrad i spisków. Wszystko, by utrzymać władzę.
A może jednak upadek elfów? Gdy sięgnęły po zakazaną magię… wszystko mogło się stać. Być może to właśnie one stoją za powstanie nekromantów i magii śmierci? Może to one odpowiadają za splugawienie natury?
Wiadomo też, że mało kto jest cichy i zwinny jak elfy. Są to też kluczowe cechy… dla złodziei i włamywaczy. Z pewnością niejeden elf chętnie wybrałby taką ścieżkę kariery!
Elfy nie muszą być dobre. Mogą być tragicznymi bohaterami, złoczyńcami, szarymi archaniołami niosącymi strach, chaos i zniszczenie. Złe elfy w fantasy to ciekawe urozmaicenie i sposób na przełamanie utartych schematów. To w sumie coś jak odwrotność Drizzta. Zamiast drowa doceniającego dobro, elf skuszony złem.
Co może złamać elfa?
Elfy zbyt długo pozostawały w stagnacji. Pora dać im lęk, traumy, pragnienie władzy, strach przed końcem, znudzenie wiecznym życiem.
Elf próbujący cofnąć czas, by odzyskać coś utraconego. Elf, który uważa ludzi za pasożyty i chce się ich pozbyć. Elf, który zdradził swoją rasę, bo uwierzył w obietnice pradawnego boga. Elf, który widział zbyt wiele tego samego i chce zmienić świat. Elf, który pragnie władzy. Elf będący królem złodziei. Możliwości są nieskończone i oczywiście nie ograniczają się do jednego elfa, druida, nekromanty, wampira czy paladyna.
Dlaczego ważne jest łamanie schematów fantasy?
W ten sposób tworzysz coś nowego. Zapewniasz powiew świeżości. W fantasy nie chodzi o kopiowanie mitów i legend, tylko o nadanie im nowych form. Zmiana elfa ze szlachetnego strażnika lasu w polityka, złoczyńcę, złodzieja czy rewolucjonistę to powiew świeżości dla całego gatunku. O ile oczywiście zrobisz to z sensem.
Takie zmiany są wciągające. Zły elf działający z przekonania, nawet jeśli jest ono mylne, jest postacią zapadającą w pamięć. Idealni bohaterowie rzadko są fascynujący. Ludzie chcą zobaczyć odbicie swoich pragnień, marzeń, lęków. Wtedy lepiej rozumieją bohaterów i łatwiej się z nimi utożsamiają.
